wtorek, 10 sierpnia 2010

Prości ludzie i inteligencja post-chrześcijańska

Post-chrześcijańska inteligencja ma do prostych ludzi stosunek zwykle neurotyczny: jest to albo wykształciuchowskie wykluczenie "ciemnogrodu", albo uwielbienie "prawdy w ludzie", niewiele pomiędzy. Albo się boją i kpią, albo ekscytują się "naturalnością". Coś jak Wokulski domyślający się - jakże błędnie - co czuje dziewczyna całująca krzyż "na grobach".

sobota, 7 sierpnia 2010

Ostry dryf i rozważania o koniunkturalności

A statek płynie ostrym dryfem... Wydarzenia z wtorku były powtórką z krzyków w Katedrze po rezygnacji abp. Wielgusa - teraz to się syntetyzuje z potrzebami wojennymi PiSu. Po drugie: JK wyjechał właśnie przeciw Lisickiemu trochę tak jak w owym czasie Radio Maryja przeciw Sakiewiczowi, po linii "kłopotów osobistych".

* * *

Po tym jak Prezes JK wskazał buławą na swojego obrzydliwego wroga Pawła Lisickiego, w blogosferze lecą ku naczelnemu "Rzepy" kalumnie i klątwy: Lisicki to koniunkturalista itp. Sądzę inaczej. PL przez ostatnie lata angażował gazetę za bardzo po stronie JarKacza, a krytykę pod jego adresem wpuszczał tylko wtedy gdy była absurdalna. Szedł dość jednoznacznie po stronie PiSu. Kłopoty z dotrzymaniem kroku Prezesowi zaczęły się przy woltach w kampanii wyborczej - no a teraz, gdy Prezes formalnie wariuje, jest to zadanie naprawdę karkołomne. Czy obecnie Lisicki robi odwrót ze względów wyłącznie lub głównie koniunkturalnych? Tego nie wiem, nie ośmielam się wyrokować, tym mniej wchodzić mu w sumienie razem z nieomylnym Prezesem. Moja hipoteza jest trochę inna: Lisicki mówi teraz to, co rzeczywiście myśli, natomiast zmiana polityczna mu to ułatwia; obawiam się, że w większym stopniu koniunkturalistą bywał wtedy gdy objaśniał różne niemożliwe hece PiSu. Czy teraz coś nam grozi? Owszem, bo jeśli PL potrafił być koniunkturalny "pisowsko", to na pewno uda to mu się w wersji "peowskiej". Nieustanna rada dla JK: lepiej mieć po swojej stronie ideowców, choćby opornych - niż koniunkturalistów, choćby pożytecznych.

piątek, 6 sierpnia 2010

Na marginesie

Nurt sanacyjny przeszedł zadziwiającą ewolucję, w etapie PiSu. Na mocy skrętu z 2005 stał się najpierw "pastiszowym tradycjonalizmem", zasymilowanym z "endecją" z okolic Radia Maryja - a teraz wchodzi w rimejkową rolę "endecja w państwie okupowanym przez antydemokratyczną sanację". Jeśli tak, to będzie ostro, lecz i pastiszowo... Tak to się plecie, postmodernistycznie i szaleńczo.

* * *

Z kolei nieco wcześniej, w 2001 odbywał się ciekawy eksperyment republikańskiej syntezy owej post-sanacyjnej energii panstwowo-politycznej z konserwatywno-narodową energią cywilizacyjno-polityczną.

czwartek, 5 sierpnia 2010

Natura horret vacuum

Chciałbym, żeby było tak jak pisze, ze swojej odległości, WW. Ale na razie nie ufam tym słowom... Ponieważ ten krzyż jest pusty - idźmy tropem tego spostrzeżenia i tej metafory - pojawi się problem "zstąpienia z krzyża" (jest on już u samego WW) - a więc pojawi się, to nic dziwnego, również znana pokusa "teologii wyzwolenia", tryumfu witalności ludzkich porywów i interesów nad Kimś.

Pięknie brzmią sugestie o "ubogich Pańskich" (tych braciach Chrystusa), na pewno są bliskie prawdy. Czy jednak trafiają tutaj w punkt? A może zupełnie zniknął w tej teologii moment bardzo ludzkiej pokusy: że to, co puste, chętnie SAMI zapełniamy - swoimi planami, pojęciami, emocjami. Natura horret vacuum - dlatego kościelna nadnatura strzeże próżni także przed nami, dla "większych darów".

środa, 4 sierpnia 2010

Po Krakowskim Przedmieściu wczoraj – pytajniki żałobne

Że księża boją się przede wszystkim, “aby krzyż nie był znakiem podziału” – podczas gdy zawsze był znakiem bolesnym, niekomfortowym, pełnym wyrzutu i wywołującym odrzucenie. Jak to się dzieje?

Że ci, którzy “krzyża bronią”, nie słuchają się księży przysłanych przez swojego biskupa. Jak to się dzieje?

Że prezydent RP nie potrafi choćby przyzwoicie wybrnąć z prowokacyjnych podpowiedzi dziennikarza “Gazety Wyborczej”, ale daje się jej podpuszczać, jakby mu to smakowało. Jak to się dzieje?

Że lider opozycji zajmuje się krzyżem dopiero wtedy, gdy chodzi o upamiętnienie tragicznej śmierci jego brata i innych ofiar katastrofy smoleńskiej, ale sugeruje, że przewodzi krucjacie – mimo że w sprawie obrony krzyża w Europie nie kiwnął palcem. Jak to się dzieje?

Że władza w Polsce polega na podnoszeniu vat’u pod osłoną widowiska z manifestacji sił porządkowych – i ich realnej nieudolności, niezgrabności, wręcz prowokacyjnej bezradności. Jak to się dzieje?

Że ludzie Kościoła przemawiają do swoich wiernych nie w miejscu wydarzeń, oko w oko, jak do swoich wiernych, lecz z ekranów tv, cierpkimi uwagami pod adresem ludzi, którymi nie umieli pokierować i dla których mają tylko wyrzuty, że się muszą za nich wstydzić w swoich salonowych koleżeństwach. Jak to się dzieje?

Że w celu ośmieszenia samej wartości przywiązania do krzyża – zwykłego krzyża na ulicy, przy drodze – robi się jej w mediach “gębę” z twarzy podejrzanych indywiduów, tak jakby tylko ich obrażały nonszalanckie dywagacje o “usunięciu krzyża”, niepotrzebnie “przywleczonego przez harcerzy”.

Że jedni z krzyża robią swój patriotyczny znaczek, a drudzy też traktują go jak “pisowski” gadżet i dlatego chcą się go pozbyć jak najszybciej, w try miga. Jak to się dzieje?

Że prawdziwa historia obrony krzyża w latach 80. wraca teraz jako parodia – na wyśmianie tych chwil naprawdę ciężkich prób, które być może przyjdą i będą wymagały prawdziwego bohaterstwa, a nie tylko tupetu. Jak to się dzieje?

Jak to się dzieje – coś, co się zdarzyć nie powinno?

poniedziałek, 19 lipca 2010

Egzamin z otwartości

Kilka dni temu minęła trzecia rocznica niezwykłego dokumentu papieskiego. 7 lipca 2007 r. Ojciec Święty wydał przez motu proprio „Summorum Pontificum” rozporządzenie o możliwości swobodnego odprawiania Mszy św. i innych sakramentów według starszych, „trydenckich” ksiąg liturgicznych, sprzed reformy posoborowej. Benedykt XVI napisał tam bardzo wyraźnie, że życzy sobie, aby obie formy liturgii – ta starsza i ta młodsza – istniały obok siebie, nie na zasadzie jakiegoś wyjątku, lecz w codzienności życia parafialnego.

Trzy lata – to był okres, który wyznaczono na zebranie doświadczeń ze stosowania tej papieskiej dyrektywy. Dlatego teraz dokonywane będą różne podsumowania. Jak to np. wygląda u nas, w Polsce, w naszej diecezji, w naszym mieście…? Statystyki – dostępne dzięki takim społecznym inicjatywom, jak strony internetowe www.msza.net lub nowyruchliturgiczny.pl – wyglądają interesująco: w ciągu trzech lat liczba Mszy św. „trydenckich” zwiększyła się o kilkaset procent, dzisiaj zamiast dosłownie kilku miejsc celebracji mamy ich blisko czterdzieści. Już nie tylko Poznań, Warszawa, Kraków czy Lublin, ale i Wałbrzych, Zielonka, Ostrołęka, Bydgoszcz, Bytom i inne miasta czy miasteczka. Czy to jednak dużo?

Można rzec, że to niewiele. Choć z drugiej strony – są to wszystko miejsca, w których „stara” Msza św. pojawiła się z inicjatywy grup wiernych świeckich, na skutek ich próśb i starań. Nigdzie ta sprawa nie jest odgórnie propagowana, nigdzie nie przychodzi jako element wymagany przez duszpasterskie sprawozdania czy sugerowany jako coś oczekiwanego. Dlatego jeśli ktoś zapyta dzisiaj o przykłady autentycznego zaangażowania świeckich w sprawy Kościoła, nie sposób nie wymienić tej sprawy – przykłady niezmordowanego starania o nawiązanie do długiej tradycji liturgicznej powinny nas budować.

A jednak to prawda, że te całkowicie oddolne inicjatywy, możliwe dzięki poparciu Papieża, potrzebują jakiegoś zrozumienia, oparcia, pomocy. Nie powinny się rozwijać jak „niechciana ciąża”, w klimacie odrzucenia lub nawet nadziei, że „nic z tego nie będzie”. To prawda, że czasami – jak z tą ciążą – życie nas zaskakuje, każe wyskoczyć z pantofli rutyny i własnych jedynie słusznych planów. Czy to jednak znaczy, że mamy sobie pozwalać na znieczulicę wobec życia, tylko dlatego że jest jeszcze małe?

Znajomy proboszcz, w którego parafii zagnieździła się taka niepokorna grupa upartych „tradycjonalistów”, powiedział mi kiedyś bardzo mądrze: – Będzie u nas znak, że Kościół nie zaczął się kilkadziesiąt lat temu, że trwa wieki. A jeśli przez lata powtarzaliśmy, że Kościół jest szeroko otwarty, że jest łąką pełną różnych kwiatów – to teraz pora pokazać to na przykładzie szacunku dla Mszy św. „trydenckiej”!
Niedziela 29/2010

czwartek, 5 marca 2009

Remanenty

Mam znów okropne zaległości w pisaniu bloga. Przestałem pisać wraz z objęciem funkcji w Dwójce - z jednej strony dlatego, że wchodzenie w te obowiązki było po prostu czasochłonne, ale przede wszystkim może dlatego, że w tamtej napiętej atmosferze nie chciałem robić z bloga miejsca codziennych polemik i sprostowań, co pewnie by się narzucało.
Teraz może, krok po kroku, wrócę do regularnego pisania? Jeśli czas pozwoli. Jednak podejmując tę próbę powrotu, muszę załatwić kilka remanentów - właśnie sprostowań i objaśnień związanych z moją obecną sytuacją. Kilka spraw, których nie mogę zostawić za sobą bez słowa.
Czas teraźniejszy: jeśli chodzi o moje zajęcia zawodowe - jestem obecnie dyrektorem PR 2 - i kropka. Na UKSW mam urlop (bezpłatny). W "Christianitas" rządzi obecnie Piotr Kaznowski (jako p.o. rednacz'a), a ja już funkcji naczelnego nie pełnię. Dla tych najbardziej dociekliwych: odbieram jedną pensję.
Poza ściśle reglamentowanymi przypadkami zrezygnowałem z "bywania" w mediach - tam, gdzie bywałem dość często w roli publicysty, komentatora. Nie zamierzam rezygnować z pisanej publicystyki, ale już kilkakrotnie odmówiłem propozycji pisania tekstów, przez które dyrektor medium publicznego stawałby się w innym medium stroną gorącego sporu między publicystami. Wiem, że takie teksty mogą równie dobrze pisać moi współpracownicy z "Christianitas".
Czas przeszły: coś niecoś do sprostowania. Wbrew temu, co w swoich wypowiedziach publicznych ogłosił były prezes PR Krzysztof Czabański, nigdy nie byłem "pracownikiem" (względnie: "pracownikiem najemnym") Bogusława Kiernickiego, pełniącego jeszcze niedawno obowiązki prezesa PR, i to jeszcze "w jego prywatnym biznesie". Owszem, od jakichś dziesięciu lat współpracowaliśmy przy wydawaniu książek i "Christianitas" - jednak nigdy nie łączyły nas stosunki pracodawcy i jego pracownika. Stwierdzam pewien stan faktyczny - ale właściwie nie wiem, po co o tym mówię, bo dla moich antagonistów wystarczająco obciążąjący jest już sam fakt, że jesteśmy z Bogdanem takimi samymi "ultrakatolikami" i przez lata współpracowaliśmy. BK miał swój udział w moim mianowaniu - więc jestem "mianowańcem". Ale, o ile mi wiadomo, w mediach publicznych nie ma dyrektorów nie-mianowanych. Mnie mianował zarząd - tak samo jak innych od lat. Proszę mnie zatem aż tak bardzo nie wyróżniać.
Czas przyszły, najkrócej: Przedstawiłem na łamach "Rzepy" swoje plany dotyczące Dwójki - choć już bez przyjemności postanowiłem realizować je jedynie w tym rytmie, na który pozwala obecna podła kondycja finansowa Polskiego Radia (a więc wolniej niż bym chciał). Nie mam zamiaru robić niczego, co by oznaczało, że swoje plany stawiam wyżej niż dotychczasową pracę zespołu Dwójki. Skoro przyszedł kryzys, musi on dotknąć proporcjonalnie tak samo nie tylko tych, którzy się od dawna głowią nad programem, ale i nowe plany dyrektorskie.
W tymże kontekście: cieszę się, że udaje się nam dokonywać oszczędności bez potrzeby zdejmowania całych audycji (jedna jedyna, którą zdjęliśmy, spadła przede wszystkim z powodów merytorycznych: skądinąd wybitny autor po prostu nie poradził sobie z nowym projektem "poczty literackiej" - i jednym z moich pierwszych zajęć jako dyrektora Dwójki było odbieranie negatywnych opinii na temat tej audycji, od kolejnych redaktorów Anteny; przekazując autorowi decyzję o zdjęciu jego audycji z anteny, zaproponowałem spotkanie, żeby wyjaśnić dokładniej o co chodzi - ale autor z zaproszenia nie skorzystał, za to obsmarował mnie bezecnie w swoim blogu; no cóż, takie czasy).
Pod wpływem kryzysu w całym Polskim Radiu odbywa się ten sam proces: przejmowanie odpowiedzialności za cały program przez etatowych dziennikarzy anten - z rąk zewnętrznych współpracowników. Jednak w Dwójce część współpracowników to faktycznie od dawna włączeni w życie anteny dziennikarze - nikt nie nazwałby ich "zewnętrznymi". Prawdziwym wyzwaniem jest dziś uzyskanie takich rozwiązań, aby ci nasi "wewnętrzni" mogli zająć jak najszybciej pozycję pełnoprawnych pracowników Dwójki. Są to często ludzie, bez których nie ma wielu ważnych pozycji w naszym programie.